Wat we in 2025 deden om geluidsoverlast te verminderen

In 2025 zijn ongewenste geluiden van windturbines van Windplan Groen succesvol bestreden. Of dat ook heeft geleid tot minder hinder is moeilijk te becijferen. “Hinder die niet meer wordt ervaren, is moeilijk te meten.” Toch lijkt de daling van het aantal hindermeldingen met 75 procent een gunstige indicatie.

Waar geluidshinder is afgenomen, kan dat goed worden verklaard door de verbeteringen die dit jaar zijn doorgevoerd. Die verbeteringen volgden op het geluidshinderonderzoek in 2024 en de acties die daarop volgden vanaf begin dit jaar. Hierdoor zijn bij verschillende parken en turbines de volgende geluidsverbeteringen doorgevoerd:

• Bij verschillende turbines is een regelsysteem geactiveerd dat trillingen real-time detecteert en actief tegenstuurt. Het systeem zorgt voor lagere belasting op de turbine en leidt tot minder (laagfrequent) geluid. De maatregel is vergelijkbaar met de noise-cancelling-functie op een koptelefoon;
• Bij andere turbines is gewerkt aan versnellingsbakisolatie. De versnellingsbak is één van de luidruchtigste onderdelen van een windturbine. Door ervoor te zorgen dat de versnellingsbak minimaal contact maakt met vaste structuren van de windmolen, worden trillingen en dus geluid verminderd;
• Bij sommige turbines is de zogenoemde windsnelheidsdrempel, waarbij een turbine gaat draaien, verhoogd. Hierdoor blijft een turbine langer stilstaan bij lage windsnelheden en een rustige atmosfeer. Dit levert minder energieproductie op, maar ook minder geluid;
• Bij de windparken Hanze, XY Wind en Ansjovisstroom zijn specifieke onderdelen vervangen van het glij- en remsysteem van de gondel. Dit systeem zorgt ervoor dat de gondel kan draaien ten opzichte van de mast. De zogenoemde ‘yaw pucks’ in dit systeem veroorzaakten hinderlijke geluiden bij het in de wind draaien van rotor en wieken. Het ging om 26 windturbines;
• Bij de windturbines van Zeebiestocht is de snelheid waarmee de turbine kan ‘accelereren’ en ‘afremmen’ verlaagd. Net als bij auto’s maakt minder hard optrekken en afremmen ook minder geluid. Bij een windturbine leidt dit tot minder aerodynamische geluiden en minder hoorbare variaties in het geluid (het ‘woesj-woesj’-effect);
• En tenslotte hebben de leveranciers van de windturbines vrijwel ongemerkt aan veel instellingen gedraaid om tot betere geluidsresultaten te komen. Dat zijn de retouches van de meester die zorgen voor verdere optimalisatie van hun industriële ‘kunstwerken’.

Bestuurder Lucas Lambers van Windkoepel Groen (WKG) kijkt tevreden terug op de verbeteringen van dit jaar. “Wij hebben bevindingen uit ons eigen hinderbelevingsonderzoek kunnen vertalen naar concrete acties die daadwerkelijk tot verbetering hebben geleid. Dat is winst”.

Niet doof

“Tegelijkertijd realiseren wij ons dat er nog steeds omwonenden zijn die hinder ervaren. Daarvoor zijn wij niet doof. Het meldingformulier op onze website is een uitstekend instrument gebleken om met omwonenden over hinder te communiceren. Soms passief – waarbij omwonenden bepaalde overlast vooral willen registreren – maar vaker actief, waarbij hindermeldingen leiden tot onderzoek, analyse en terugkoppeling aan de melder. En als er iets ongewoons aan de hand is, tot verbetering van de situatie.”

“Hinder die niet meer wordt ervaren, is moeilijk te meten.”

De acties van dit jaar zijn goeddeels afgerond. Toch lopen er nog twee onderzoeken die ook in 2026 kunnen leiden tot verbetering van de geluidssituatie.

Curtailment

Zo onderzoekt Windkoepel Groen de effecten van andere curtailment-instellingen. Curtailment is het minder laten produceren van windturbines om netcongestie of negatieve stroomprijzen te vermijden. Dat betekent produceren met ‘de rem erop’. Niet letterlijk, maar door de wieken en rotor minder optimaal in de wind te zetten. Dat kán leiden tot meer geluid. Windturbines zijn namelijk niet ontworpen op die bedrijfssituatie. Dus als de turbinefabrikanten een instelling vinden die bij curtailen tot minimale extra geluiden leiden, is dat winst voor de omgeving.

Geluidsmodus

Het tweede onderzoek dat nog loopt, is dat gekeken wordt naar de geluidsmodus van windturbines. Conform vergunning komt een aantal windmolens op bepaalde tijdstippen van de dag nu al in een geluidsmodus. In die modus wordt minder geproduceerd en dus minder geluid gemaakt. Dat gebeurt elke dag, onafhankelijk van de weersomstandigheden. Maar uit literatuur en eigen onderzoek blijkt dat de hinderbeleving bij koude dagen kleiner is dan bij warme dagen. En in sommige wijken is de hinderbeleving in het weekend anders dan door-de-week. Dit betekent dat de geluidsmodus soms ‘voor niets’ worden toegepast, terwijl er op andere momenten juist behoefte is aan méér geluidsreductie. Daarom onderzoekt WKG of het slimmer omgaan met het toepassen van de geluidsmodus kan leiden tot minder geluidshinder.

Einde optimalisatie in zicht

Na alle inspanningen en potentieel door te voeren verbeteringen, lijkt het einde van de geluidsoptimalisatie van Windplan Groen wel in zicht. Lucas Lambers: “Wij blijven zeggen dat we een goeie buur willen zijn. Daarbij hoort de belofte dat we, zolang de windmolens draaien, ons inspannen om geluidshinder te beperken. Ook afgelopen jaar hebben wij dat gedaan. Tegelijkertijd zijn we er eerlijk over dat onze windparken geluid produceren. Soms vriendelijk, soms hinderlijk. Maar altijd binnen de vastgestelde geluidsnormen. En waar het kan en redelijk is, zullen wij hinder beperken”.